Η εγκυμοσύνη είναι μία μοναδική και θαυμαστή περίοδος στη ζωή κάθε γυναίκας, η οποία συνοδεύεται από πλήθος φυσιολογικών αλλαγών στο σώμα. Μετά τον τοκετό, πολλές γυναίκες παρατηρούν σημαντικές μεταβολές στη σωματική τους σύσταση, με μία από τις συχνότερες ανησυχίες να αφορά την αύξηση του σωματικού λίπους. Είναι άραγε φυσιολογικό να αυξάνονται οι λιποαποθήκες μετά την εγκυμοσύνη; Σε αυτό το άρθρο, διερευνούμε τι συμβαίνει πραγματικά στο γυναικείο σώμα μετά τον τοκετό και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη συσσώρευση λίπους.
Διάβασε επίσης: ****Διαβήτης Κύησης: όλα όσα θέλεις να ξέρεις
Αύξηση λίπους μετά την εγκυμοσύνη
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, το σώμα υποβάλλεται σε πολλές και έντονες ορμονικές και σωματικές αλλαγές, οι οποίες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην προσαρμογή του σώματος στις νέες του ανάγκες. Μετά την εγκυμοσύνη, παρατηρείται συχνά αύξηση των λιποαποθηκών στον οργανισμό της γυναίκας και αυτό οφείλεται σε διάφορους παράγοντες. Κυρίως συμβαίνει επειδή υπάρχει η φυσιολογική ανάγκη του σώματος να αποθηκεύσει λίπος για να υποστηρίξει την αναπαραγωγική διαδικασία και το θηλασμό.
Επιπλέον, αποτελέσματα ερευνών αποκαλύπτουν πως υπάρχει αύξηση και στο σπλαχνικό λίπος. Πιο συγκεκριμένα, φαίνεται πως το σπλαχνικό λίπος των εγκύων γυναικών μπορεί να αυξηθεί και κατά 45%, ενώ η εγκυμοσύνη συσχετίστηκε με τριπλάσια αύξηση εναπόθεσης σπλαχνικού λίπους από την προγεννητική έως την επιλόχειο κατάσταση, σε σχέση με τις γυναίκες που δεν έχουν τεκνοποιήσει. Το σπλαχνικό λίπος είναι το λίπος το οποίο βρίσκεται γύρω από τα ζωτικά όργανα στην περιοχή της κοιλιάς. Η παρουσία του αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, διαβήτη κύησης, καρδιαγγειακών παθήσεων κ.ά.

Που οφείλεται η αύξηση του λίπους;
Ορμονικές Μεταβολές
- Οιστρογόνα: Τα επίπεδα των οιστρογόνων αυξάνονται δραματικά κατά την εγκυμοσύνη, καθώς στόχος τους είναι να ενισχύσουν την ανάπτυξη των ιστών της μήτρας και των μαστών, να συμβάλλουν στην αύξηση της ροής του αίματος και να προετοιμάσουν το σώμα για τον τοκετό. Επίσης, τα οιστρογόνα συμβάλλουν στην αποθήκευση λίπους, το οποίο είναι αναγκαίο για την υποστήριξη της εγκυμοσύνης και του θηλασμού.
- Προγεστερόνη: Αυξάνεται, επίσης, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και έχει κεντρικό ρόλο στην προετοιμασία της μήτρας κατά τις πρώτες εβδομάδες της εγκυμοσύνη. Επιπλέον, η προγεστερόνη, όπως και τα οιστρογόνα, συντελεί στην αποθήκευση λίπους.
- Προλακτίνη: Η προλακτίνη είναι η ορμόνη η οποία προετοιμάζει τους μαστούς, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, για τη γαλουχία και τον θηλασμό. Ενώ η προλακτίνη ενισχύει την ανάπτυξη των αδένων του μαστού, η παραγωγή γάλακτος δεν ξεκινά μέχρι τον τοκετό, όταν τα επίπεδα της προγεστερόνης μειώνονται και η προλακτίνη μπορεί να εκδηλώσει τη δράση της.
Αυξημένη όρεξη
Η ανάγκη του σώματος για περισσότερη ενέργεια πριν και μετά τον τοκετό μπορεί να προκαλέσει αυξημένη όρεξη και λιγούρες, κάτι το οποίο οδηγεί σε μεγαλύτερη πρόσληψη τροφής και θερμίδων και -ενδεχομένως- στην αποθήκευση περισσότερων λιπών.
Ψυχολογικοί παράγοντες
Η εγκυμοσύνη, ο τοκετός και η νέα ζωή με το μωρό μπορεί να προκαλέσουν άγχος και συναισθηματική φόρτιση, που συχνά καταλήγουν σε συναισθηματική κατανάλωση τροφής, η οποία με τη σειρά της μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού λίπους.
Μειωμένη φυσική δραστηριότητα
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά και μετά τον τοκετό, πολλές γυναίκες βιώνουν μια περίοδο ανάκαμψης, όπου η σωματική δραστηριότητα μειώνεται προσωρινά λόγω της κόπωσης, του φόβου μήπως υπάρξει κάποια επιπλοκή, αλλά και λόγω της φροντίδας του μωρού. Η μείωση της άσκησης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους και των λιποαποθηκών στο σώμα.
Διάβασε επίσης: Φολικό οξύ στην εγκυμοσύνη

Μύθοι και αλήθειες
Μύθος #1 «Δεν μπορώ να χάσω βάρος γιατί γέννησα»
Αλήθεια: Η γέννα από μόνη της δεν είναι εμπόδιο στο να χάσεις το βάρος που πήρες στην εγκυμοσύνη. Η διαδικασία της απώλειας βάρους μετά τη γέννα γίνεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως και πριν από την εγκυμοσύνη, δηλαδή με θερμιδικό έλλειμα, σωστή διατροφή, επαρκή ύπνο και άσκηση. Με την κατάλληλη υποστήριξη και στρατηγική, οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να χάσουν το βάρος της εγκυμοσύνης. Σημαντικό είναι να δώσεις στον εαυτό σου χρόνο και να μην απογοητευτείς εάν δεν δεις γρήγορα αποτελέσματα στην προσπάθειά σου αυτή.
Μύθος #2 «Ο θηλασμός αδυνατίζει πάντα»
Αλήθεια: Ο θηλασμός μπορεί όντως να συμβάλλει στην απώλεια βάρους, αλλά αυτό δεν είναι εγγυημένο ότι ισχύει πάντα. Με τον θηλασμό, ο οργανισμός καίει θερμίδες αφού το σώμα χρειάζεται ενέργεια για να παράγει γάλα. Ωστόσο, οι παράγοντες που επηρεάζουν την απώλεια βάρους παραμένουν να είναι οι ίδιοι, όπως η υγιεινή διατροφή, ο μεταβολισμός, ο ύπνος και η φυσική δραστηριότητα. Μάλιστα, λόγω ορμονικών αλλαγών ή άλλων παραμέτρων, ορισμένες γυναίκες παίρνουν βάρος κατά τη περίοδο του θηλασμού. Αυτό που είναι απαραίτητο να θυμάσαι είναι ότι κάθε σώμα λειτουργεί διαφορετικά και ότι ο θηλασμός, όπως και η εγκυμοσύνη, μπορεί να έχει διαφορετική επίδραση από γυναίκα σε γυναίκα.
Με λίγα λόγια…
Η αύξηση των λιποαποθηκών μετά την εγκυμοσύνη είναι ένα φαινόμενο που επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι ορμονικές μεταβολές, ο τρόπος ζωής, ο θηλασμός κ.ά. Είναι σημαντικό να αντιμετωπίζεται με κατανόηση και χωρίς ενοχές, καθώς αποτελεί συχνά μέρος της φυσιολογικής αποκατάστασης του οργανισμού. Η φροντίδα του σώματος με ισορροπημένη διατροφή, ήπια άσκηση και ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει τη σταδιακή επαναφορά, πάντα με σεβασμό στις ανάγκες της νέας μητέρας. Άλλωστε, η υγεία και η ευεξία -και όχι μόνο η εικόνα σώματος- αποτελούν στόχο κάθε γυναίκας μετά την εγκυμοσύνη.
Βιβλιογραφία
- Al-Chalabi, M. and Alsalman, I. (2023). Physiology, Prolactin. [online] Nih.gov. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507829/.
- Cho, G.J., Yoon, H.J., Kim, E.-J., Oh, M.-J., Seo, H.-S. and Kim, H.-J. (2011). Postpartum Changes in Body Composition. Obesity, 19(12), pp.2425–2428. doi:https://doi.org/10.1038/oby.2011.163.
- Cleveland Clinic (2022). Estrogen: Hormone, Function, Levels & Imbalances. [online] Cleveland Clinic. Available at: https://my.clevelandclinic.org/health/body/22353-estrogen.
- Cleveland Clinic (2022). Progesterone: Natural Function, Levels & Side Effects. [online] Cleveland Clinic. Available at: https://my.clevelandclinic.org/health/body/24562-progesterone.
- Parisi, F., Fenizia, C., Introini, A., Zavatta, A., Chiara Scaccabarozzi, Biasin, M. and Savasi, V. (2023). The pathophysiological role of estrogens in the initial stages of pregnancy: molecular mechanisms and clinical implications for pregnancy outcome from the periconceptional period to end of the first trimester. Human Reproduction Update, 29(6). doi:https://doi.org/10.1093/humupd/dmad016.
