Όταν ακούς τη λέξη «ψωρίαση», το μυαλό σου πηγαίνει αυτόματα σε δερματολογικές κρέμες, λοσιόν και τοπικές θεραπείες. Είναι απόλυτα λογικό, αφού οι ερυθρές πλάκες και η απολέπιση είναι τα ορατά σημάδια που επηρεάζουν την καθημερινότητά σου. Είναι απαραίτητο όμως, να σου αποκαλύψουμε τη συνολική εικόνα: Η ψωρίαση δεν είναι απλώς ένα δερματικό νόσημα.
Πρόκειται για μια χρόνια, συστηματική φλεγμονώδη νόσο. Αυτό σημαίνει ότι η «φωτιά» δεν βρίσκεται μόνο στην επιφάνεια του δέρματός σου, αλλά σιγοκαίει εσωτερικά σε ολόκληρο τον οργανισμό σου. Τα καλά νέα; Υπάρχουν πλέον ισχυρά επιστημονικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι ο τρόπος ζωής και η διατροφή σου μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη βαρύτητα των συμπτωμάτων σου.
Ας βάλουμε κάτω τα δεδομένα με βάση την πιο σύγχρονη κλινική βιβλιογραφία, για να καταλάβεις πώς ακριβώς συνδέεται το πιάτο σου με το δέρμα σου.
Η Βιολογία της Ψωρίασης: Τι Συμβαίνει Κάτω από το Δέρμα σου;
Για να διαχειριστείς αποτελεσματικά την ψωρίαση, πρέπει πρώτα να κατανοήσεις τον μηχανισμό της. Η νόσος προκαλείται από μια υπερενεργοποίηση του ανοσοποιητικού σου συστήματος. Για λόγους που σχετίζονται με τη γενετική σου προδιάθεση αλλά και περιβαλλοντικούς παράγοντες, τα κύτταρα του ανοσοποιητικού σου αρχίζουν να επιτίθενται λανθασμένα στον ίδιο σου τον οργανισμό.
Σε αυτή τη διαδικασία πρωταγωνιστούν συγκεκριμένα φλεγμονώδη μονοπάτια, με κυριότερους «ενόχους» τον Παράγοντα Νέκρωσης Όγκων-α (TNF-alpha) και την Ιντερλευκίνη-17 (IL-17). Αυτές οι ουσίες λειτουργούν σαν σήματα κινδύνου που προκαλούν:
• Επιταχυνόμενη ανανέωση των κυττάρων του δέρματος: Ενώ ένα φυσιολογικό κύτταρο χρειάζεται περίπου 28 ημέρες για να αναγεννηθεί, στην ψωρίαση αυτή η διαδικασία συμπιέζεται σε μόλις 3-4 ημέρες.
• Συσσώρευση κυττάρων: Καθώς τα κύτταρα ανεβαίνουν στην επιφάνεια πολύ γρήγορα, στοιβάζονται το ένα πάνω στο άλλο.
• Συμπτώματα: Αυτή η βίαιη συσσώρευση είναι που δημιουργεί τις χαρακτηριστικές ψωριασικές πλάκες, την ερυθρότητα (λόγω αυξημένης αιμάτωσης) και την έντονη απολέπιση.
Γιατί ο Λιπώδης Ιστός «Τρέφει» τη Νόσο;
Ένα από τα πιο σταθερά, αδιαμφισβήτητα και καλά τεκμηριωμένα ευρήματα στη σύγχρονη ιατρική βιβλιογραφία αφορά τη στενή σχέση μεταξύ της ψωρίασης και του σωματικού βάρους. Αν παλεύεις με τα παραπανίσια κιλά, πρέπει να γνωρίζεις ότι αυτά δεν επιβαρύνουν μόνο τις αρθρώσεις ή την καρδιά σου, αλλά επηρεάζουν άμεσα και το δέρμα σου.
Τι Λένε οι Μελέτες;
Μεγάλες μετα-αναλύσεις (όπως των Armstrong et al., 2012 και Aune et al., 2018) έχουν δείξει μια ξεκάθαρη αμφίδρομη σχέση:
- Τα άτομα που διαγιγνώσκονται με ψωρίαση έχουν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν παχυσαρκία.
- Σε περιπτώσεις σοβαρής ψωρίασης, ο κίνδυνος αυτός μπορεί να είναι πάνω από διπλάσιος.
- Κάθε γραμμική αύξηση του Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) φαίνεται να σχετίζεται αναλογικά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ή επιδείνωσης της ψωρίασης.
Γεννημένη Μέσα στη Φλεγμονή: Γιατί Συμβαίνει Αυτό;
Για πολλά χρόνια πιστεύαμε ότι ο λιπώδης ιστός είναι απλώς μια «αποθήκη» όπου το σώμα κρατάει την ενέργεια που περισσεύει. Σήμερα ξέρουμε ότι αυτό είναι λάθος. Ο λιπώδης ιστός είναι ένα ενεργό ενδοκρινικό όργανο.
Όταν ο λιπώδης ιστός αυξάνεται υπερβολικά (ιδιαίτερα το σπλαχνικό λίπος στην περιοχή της κοιλιάς), αρχίζει να δυσλειτουργεί και να εκκρίνει συνεχώς στο αίμα φλεγμονώδεις ουσίες, γνωστές ως κυτταροκίνες ή αδιποκίνες. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο TNF-α και η Ιντερλευκίνη-6 (IL-6).
Παρατηρείς κάτι κοινό; Είναι ακριβώς οι ίδιες ουσίες που συμμετέχουν στα φλεγμονώδη μονοπάτια της ψωρίασης! Έτσι, το πλεονάζον βάρος συντηρεί μια μεταβολική φλεγμονή χαμηλού βαθμού, η οποία πυροδοτεί και ενισχύει τις εξάρσεις στο δέρμα σου. Αντίθετα, η κλινικά ελεγχόμενη απώλεια βάρους έχει φανεί ότι μειώνει αυτά τα σήματα φλεγμονής, βελτιώνοντας θεαματικά την ανταπόκριση ακόμη και της φαρμακευτικής σου αγωγής.
Υπάρχει «Θαυματουργή» Δίαιτα;
Δεν υπάρχει καμία συγκεκριμένη δίαιτα που να θεραπεύει την ψωρίαση. Ωστόσο, αν αναζητάς το διατροφικό πρότυπο με τα πιο σταθερά, ισχυρά και επαναλαμβανόμενα δεδομένα θετικής συσχέτισης, αυτό είναι η Μεσογειακή Διατροφή.
Το Αντιφλεγμονώδες Προφίλ της Μεσογειακής Διατροφής
Η Μεσογειακή διατροφή δεν είναι ένα στερητικό σχήμα, αλλά ένας τρόπος ζωής πλούσιος σε αντιοξειδωτικά και καλά λιπαρά οξέα. Οι βασικοί της πυλώνες περιλαμβάνουν:
- Έξτρα παρθένο ελαιόλαδο: Πλούσιο σε ολεοκανθάλη και μονοακόρεστα λιπαρά, ουσίες με αποδεδειγμένη αντιφλεγμονώδη δράση παρόμοια με αυτή των ήπιων αναλγητικών.
- Λαχανικά και Φρούτα: Γεμάτα βιταμίνες, φλαβονοειδή και πολυφαινόλες που εξουδετερώνουν το οξειδωτικό στρες.
- Όσπρια και Προϊόντα Ολικής Άλεσης: Πηγές φυτικών ινών που τρέφουν τα καλά βακτήρια του εντέρου σου.
- Ψάρια (κυρίως λιπαρά): Πλούσια σε πολύτιμα λιπαρά οξέα.
Σύμφωνα με μελέτες που έχουν δημοσιευτεί στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nutrients (π.χ. Barrea et al.), οι ασθενείς που παρουσιάζουν υψηλή συμμόρφωση στη Μεσογειακή διατροφή έχουν χαμηλότερους δείκτες συστηματικής φλεγμονής (όπως η CRP) και εμφανίζουν σημαντικά ηπιότερη κλινική βαρύτητα νόσου. Αντίθετα, η Δυτικού τύπου διατροφή (πλούσια σε επεξεργασμένη ζάχαρη, τρανς λιπαρά και κόκκινο κρέας) επιδεινώνει τη φλεγμονή.
Διάβασε επίσης: “Τα όσπρια στην μεσογειακή διατροφή”
Ωμέγα-3 και Συμπληρώματα Διατροφής: Μύθοι και Πραγματικότητα
Τα Ω-3 λιπαρά οξέα (EPA και DHA), τα οποία βρίσκουμε στα λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, το σκουμπρί και η σαρδέλα, είναι γνωστό ότι ανταγωνίζονται το αραχιδονικό οξύ, μειώνοντας την παραγωγή προφλεγμονωδών λευκοτριενίων.
Ωστόσο, οι μεγάλες μετα-αναλύσεις δείχνουν μια μεικτή εικόνα: Η λήψη συμπληρωμάτων Ω-3 μπορεί να προσφέρει μια πιθανή, ήπια βελτίωση σε ορισμένους ασθενείς (μειώνοντας ελαφρώς την ερυθρότητα ή τον κνησμό), αλλά δεν παρουσιάζει ένα σταθερό, καθολικό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Επομένως, τα Ω-3 μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένα εξαιρετικό υποστηρικτικό εργαλείο στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν αυτόνομη θεραπεία.
Τι ΔΕΝ Υποστηρίζει η Επιστήμη
Στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα διαβάσεις αμέτρητες θεωρίες. Πολλοί ασθενείς μπαίνουν στη διαδικασία να αποκλείσουν ολόκληρες ομάδες τροφίμων από απελπισία.
Η θέση της επιστήμης είναι ξεκάθαρη:
Η σύγχρονη κλινική βιβλιογραφία δεν υποστηρίζει ότι απαιτούνται γενικευμένοι, τυφλοί αποκλεισμοί τροφών.
Οι ακραίες στερητικές δίαιτες το μόνο που καταφέρνουν είναι να σου προκαλέσουν θρεπτικές ελλείψεις, να αυξήσουν το στρες σου (το οποίο είναι γνωστός πυροδότης της ψωρίασης) και να μειώσουν την ποιότητα ζωής σου, χωρίς κανένα κλινικό όφελος για το δέρμα σου.
Συμπέρασμα
Η ψωρίαση είναι μια σύνθετη, πολυπαραγοντική νόσος. Δεν εμφανίστηκε εξαιτίας ενός μόνο τροφίμου, ούτε θα εξαφανιστεί κόβοντας μια συγκεκριμένη τροφή.
Η διατροφή μπορεί και πρέπει να λειτουργήσει υποστηρικτικά και συμπληρωματικά. Ο κύριος στόχος σου πρέπει να είναι:
- Η επίτευξη και διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους για τη μείωση της μεταβολικής φλεγμονής.
- Η υιοθέτηση ενός αντιφλεγμονώδους μοτίβου, όπως η Μεσογειακή διατροφή, που θωρακίζει τον οργανισμό σου.
Η σωστή διατροφική υποστήριξη βελτιώνει την ποιότητα ζωής σου και βοηθά το σώμα σου να ανταποκριθεί καλύτερα στις θεραπείες, αλλά δεν αντικαθιστά την ιατρική και δερματολογική σου παρακολούθηση.
Διάβασε επίσης: “Ατοπική Δερματίτιδα και Διατροφή”
Βιβλιογραφία
Armstrong, A.W., Harskamp, C.T. and Armstrong, E.J. (2012) ‘The association between psoriasis and obesity: a systematic review and meta-analysis of observational studies’, Journal of the American Academy of Dermatology, 66(3), pp. 406–412. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23208415/
Aune, D., Saugstad, O.D., Henriksen, T., Tonstad, S. (2018) ‘Body mass index, abdominal fatness, weight gain and the risk of psoriasis: a systematic review and dose–response meta-analysis of prospective studies’, European Journal of Epidemiology, 33, pp. 1163–1173. Available at: https://link.springer.com/article/10.1007/s10654-018-0366-z
Upala, S. and Sanguankeo, A. (2015) ‘Effect of lifestyle weight loss intervention on disease severity in patients with psoriasis: a systematic review and meta-analysis’, International Journal of Obesity, 39, pp. 1197–1202. Available at: https://www.nature.com/articles/ijo201564
Barrea, L., et al. (2015) ‘Nutrition and psoriasis: is there any association between the severity of the disease and adherence to the Mediterranean diet?’, J Transl Med, DOI: 10.1186/s12967-014-0372-1. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25622660/
Mahil, S.K., Capon, F. and Barker, J.N. (2016) ‘Update on psoriasis immunopathogenesis and targeted immunotherapy’, Seminars in Immunopathology 38(1) DOI:10.1007/s00281-015-0539-8. Available at:https://www.researchgate.net/publication/284141575_Update_on_psoriasis_immunopathogenesis_and_targeted_immunotherapy
Sikora, M., Stec, A., Chrabaszcz, M., et al. (2020) ‘Gut microbiome in psoriasis: an updated review’, Pathogens. 9(6):463. doi: 10.3390/pathogens9060463. Available at: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7350295/
Elmets, C.A., Korman, N.J., Prater, E.F., et al. (2019) ‘Joint AAD–NPF guidelines of care for the management and treatment of psoriasis with awareness and attention to comorbidities’, Journal of the American Academy of Dermatology, 80(4), pp. 1073–1113. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30772097/
